Giữ gìn làng nghề thổi thủy tinh truyền thống

Thời hoàng kim của các mặt hàng thủy tinh mang thương hiệu Thống Nhất, giờ đây nghề truyền thống này có lẽ chỉ là dĩ vãng trong trí nhớ của các thế hệ đi trước.

Khoảng vài chục năm trước, xã Thống Nhất (huyện Thường Tín, Hà Nội) nổi tiếng với nghề thổi thủy tinh và là trọng điểm cung cấp các mặt hàng thủy tinh trong cả nước. Từ các vật dụng y tế như ống nghiệm, xi lanh, cho đến các vật dụng đời thường như chai, lọ, bóng đèn đều xuất phát từ đôi tay tài hoa của nghệ nhân ở đây. 

Anh Hồ Văn Hiển có gần 30 năm gắn bó với nghề thổi thủy tinh.

Trải qua năm tháng, cùng với sự lên ngôi của đồ nhựa, sự cạnh tranh về giá thành, mẫu mã… khiến làng nghề thổi thủy tinh đang biến mất dần. Hiện nay trong xã chỉ còn 4 hộ lưu giữ nghề truyền thống này, mặt hàng chủ yếu là bóng đèn dầu , lọ hoa loại nhỏ hoặc cóng cho chim ăn. Hoặc nếu khách có đặt mẫu mã khác thì mình làm chứ không sản xuất nhiều như ngày xưa nữa. Các vật phẩm sản xuất đại trà như lọ đựng nước hay bình hoa cỡ lớn đều từ các lò có dây chuyền máy móc hiện đại.

Làm nghề này phải chịu được nhiệt của ngọn lửa và thủy tinh khi nung lên, hơi nóng phả vào làm rát hết da mặt và sạn tay. Mùa đông còn đỡ chứ mùa hè tại đây hầm hập như lò thiêu vì quạt mát chỉ được quạt nhẹ phía dưới chân để không làm ảnh hưởng đến ngọn lửa đốt. 

Để tạo ra được một sản phẩm hoàn chỉnh phải trải qua rất nhiều công đoạn khác nhau. Sau công đoạn chế tác thô, các ống thủy tinh tiếp tục trải qua công đoạn nung và thổi bằng miệng để ép tạo hình. Thời gian thủy tinh nóng chảy để tạo hình được diễn ra rất nhanh, để làm ra được sản phẩm ưng ý, người thợ phải nắm bắt được “độ chín” của thủy tinh. Quá trình thổi đòi hỏi người thợ phải biết cách điều khiển hơi thổi ra để không bị chóng mặt và sản phẩm thành hình đẹp.

Mặc dù điều kiện làm việc khắc nhiệt là vậy nhưng giá thành sản phẩm lại rất bèo bọt, người thợ được trả lương theo số lượng sản phẩm nên không nhiều người trẻ đam mê với công việc vất vả, thu nhập thấp này. Những hộ còn giữ nghề chủ yếu vì tình yêu nghề, muốn gìn giữ làng nghề truyền thống đang dần dần bị mai một theo thời gian.